Từ cảnh quan thiên nhiên đến kiến trúc đô thị

Cảnh quan thiên nhiên là cảnh quan được tạo thành trong tiến trình phát triển tự nhiên của môi trường thiên nhiên và không có dấu vết can thiệp mạnh của con người. Quá trình hoạt động kinh tế con người làm thay đổi cảnh quan thiên nhiên để hình thành cảnh quan mới, đó là cảnh quan nhân tạo. Quá trình biến đổi đó có thể với yếu tố thiên nhiên chiếm ưu thế hoặc với yếu tố nhân tạo đóng vai trò chủ đạo. Và, bao gồm cảnh quan văn hóa (cảnh quan đô thị, cảnh quan nông thôn, cảnh quan vùng nghỉ ngơi, cảnh quan di tích), cảnh quan trồng trọt (đất nông lâm nghiệp) và cảnh quan bị phá bỏ (khu khai thác mỏ). Như vậy cảnh quan đô thị là một dạng đặc biệt của cảnh quan văn hoá và ngày càng chiếm vị trí quan trọng trong nền văn minh nhân loại,

Thiên nhiên trong cảnh quan đô thị

Đô thị thời xưa luôn có mối quan hệ hoà thuận giữa các yếu tố thiên nhiên và nhân tạo. Trong môi trường trong lành đó, con người lúc nào cũng bắt gặp những tổng hoà của kiến trúc – thiên nhiên, kiến trúc – điêu khắc. Ngày nay do sự phát triển mạnh mẽ của nền công nghiệp hiện đại, sự bùng nổ của dân số trên phạm vi toàn cầu đã gây tình trạng xây dựng tràn lan, môi trường đô thị ô nhiễm ; thêm nữa sự xuất hiện nhiều khuynh hướng nghệ thuật mới trong kiến trúc, hội hoạ, điêu khắc đã làm biến dạng mô hình đô thị cổ và đòi hỏi những quan niệm mới về quy hoạch đô thị thích hợp. Cho nên, kiến trúc cảnh quan cần có một vị trí đặc biệt trong việc hình thành cảnh quan đô thị.

Cảnh quan thiên nhiên gồm năm tổ phần yếu tố hợp thành : địa hình, nước, thực vật, động vật và không khí. Các tổ phần yếu tố này có một quá trình phát sinh và phát triển liên quan tác động lẫn nhau trong một cơ thể thống nhất, hoàn chỉnh của trái đất.

Quá trình hình thành và ổn định dần cấu trúc vỏ trái đất từ xa xưa là sự biến đổi hình thái – cơ hoá của nền địa chất – địa hình do các hoạt động kiến tạo, những chuyển động trong lòng trái đất gây ra. Hậu quả của hoạt động đó là lớp vỏ trái đất bị trồi lên, hạ xuống, tạo nên địa hình phức tạp và đa dạng. Chính sự đa dạng này đã có vai trò quan trọng trong việc hình thành sự phong phú của cảnh quan phong thủy. Mặt khác chính sự khác nhau của các dạng địa hình đã tạo nên sự khác nhau của khí hậu, thổ nhưỡng, động vật và thực vật. Ngược lại, cùng cấu trúc bề mặt địa hình nhưng phát triển trên các nền địa chất khác nhau sẽ hình thành các cảnh quan khác nhau, cấu trúc địa hình lại được phát sinh và phát triển trên các tổ hợp nham của nền địa chất, cho nên lúc nào cấu trúc bề mặt địa hình cũng là cơ sở vật chất bền vững quyết định tính chất của các thành phần thiên nhiên khác trong cảnh quan.

Đọc tiếp: Phong thủy có ý nghĩa gì với cảnh quan đô thị

Kiến trúc trong cảnh quan đô thị

Chỗ cao hay tháp của địa hình sẽ ứng với nhiệt độ không khí tháp hoặc cao. Cứ lên lOOm, nhiệt độ không khí giảm từ 0,5 – 0,6°c. Nhiệt độ không khí giảm đi theo chiều cao địa hình cũng tựa như giảm theo chiều vĩ tuyến. Cán cân bức xạ cũng giảm dần theo chiều cao địa hình. Do đó phụ thuộc chiều cao địa hình sẽ có loài cây nhiệt đới hay ôn đới hoặc á nhiệt đổi sinh trưởng và phát triển. Cấu trúc bề mặt địa hình quyết định vị trí và dòng chảy của nước. Những khe hẻm của địa hình phức tạp là nơi thu nước từ trên đỉnh cao xuống, từ đó chảy về chỗ trũng tạo thành hồ, dòng chảy tạo thành suối, thác, ghềnh, sõng. 0 những khe hẻm đó gió trở nên rất mạnh là do hiện tượng “hút gió” và làm cho chiều gió chủ đạo thay đổi theo hướng khe, tạo gió địa phương. Ngoài ra độ cao kết hợp hướng mặt sườn đón gió (hướng phơi) của địa hình sẽ phân hoá các mặt ở hai bên phía sườn địa hình, mặt bên này có thể là mưa ẩm, lạnh, trong lúc đó mặt bên kia có thể là khô, ấm… Nhiệt độ chênh có thể vài độ. Trong môi trường đô thị, tình hình đó diễn ra không hoàn toàn như vậy. Mặt bằng đô thị cũng bị chia cắt mạnh mẽ bởi những đường phố, quảng trường ; ngôi nhà tạo bóng, gây rối loạn không khí, phản xạ các tía mặt trời, cũng giống như một hòn đá cùng kích thước trong thiên nhiên. Song quá trình trao đổi nhiệt ở đô thị phức tạp hơn. Khu xây dựng còn phải toả nhiệt nhận được từ những nguồn nhân tạo, những hệ thống chiếu sáng, bếp v.v… Do đo nhiệt độ không khí trong đô thị cao hơn nhiệt độ không khí ở vùng đối chứng thiên nhiên. Cũng giống như các khe, hẻm, thung lũng trong địa hình thiên nhiên phức tạp,’các quảng trường, đường phố và các không gian trống khác là những đường dẫn gió rất mạnh, làm thay đổi hướng gió chủ đạo, tạo nên gió cục bộ.

Cấu trúc bề mặt địa hình đô thị cũng quyết định vị trí mặt nước và dòng chảy như địa hình trong cảnh quan thiên nhiên. Nhưng cấu trúc bề mặt địa hình đô thị chủ yếu là vật rắn (đá, bê tồng…) nên việc thoát nước mưa tự nhiên khó khăn hơn, thường gây ngập úng nếu không tổ chức hệ thống đường ống thoát nước tốt. Đất đô thị trở nên khô cằn, nhiệt độ không khí cao làm cho độ ẩm không khí giảm, mực nước ngầm hạ. Sự biến đổi của nhiệt độ, gió và độ ẩm tương đối do địa hình đô thị gây ra tạo nên khí hậu địa phương

Xem thêm tại https://tienamphu.com

 

0/5 (0 Reviews)
  • Bình luận cho vui nào!